2026.06.05
Λευτέρης Νικολάου
Η επιλογή μαύρων ηθοποιών για την ενσάρκωση ιστορικών προσώπων που αποδεδειγμένα ήταν λευκά αποτελεί μια σύγχρονη καλλιτεχνική τάση, γνωστή στο Χόλιγουντ ως color-blind ή color-conscious casting. Παράλληλα, βλέπουμε όλο και συχνότερα την επανέκδοση (remake) κλασικών ταινιών και σειρών, όπου οι αρχικοί, αναγνωρίσιμοι λευκοί χαρακτήρες αντικαθίστανται από μαύρους ηθοποιούς.
Αν και σε μεμονωμένες περιπτώσεις μια τέτοια επιλογή δεν είναι απαραίτητα μεμπτή, η μετατροπή αυτής της πρακτικής σε κανόνα μοιάζει να επιβεβαιώνει το σύγχρονιο ιδίωμα της εποχής μας: «Το μαύρο είναι το νέο λευκό». Πίσω από αυτή την τάση κρύβεται κάτι βαθύτερο. Πρόκειται για ένα από τα πολλά φαινόμενα που καθοδηγούνται από τη «Woke Agenda» και την Πολιτική Ορθότητα. Από την αλλοίωση της Ιστορίας και τη διαχείριση του μεταναστευτικού, μέχρι την αποδόμηση της παραδοσιακής οικογένειας, ο τελικός στόχος φαίνεται να είναι κοινός: η ισοπέδωση των ιδιαιτεροτήτων και η ομογενοποίηση της ανθρωπότητας.
Για τους σύγχρονους σκηνοθέτες και παραγωγούς, η αναγνώριση και η βράβευση περνούν πλέον μέσα από τη συμμόρφωση με αυτούς τους κανόνες. Το κινηματογραφικό κατεστημένο, με πρωτοστάτη την Ακαδημία των Όσκαρ και τα νέα της κριτήρια, επιβραβεύει ανοιχτά τις παραγωγές που ευθυγραμμίζονται με αυτή την ιδεολογική ατζέντα.
Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα που πρέπει να μας προβληματίσουν: …..
Anne Boleyn (Μίνι σειρά – 2021)
Η σειρά του βρετανικού Channel 5 εστιάζει στους τελευταίους μήνες της ζωής της Άννας Μπολέιν, της δεύτερης συζύγου του βασιλιά Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας. Την ιστορικά λευκή βασίλισσα της δυναστείας των Τυδώρ υποδύθηκε η μαύρη Βρετανίδα ηθοποιός Jodie Turner-Smith. Η επιλογή αυτή προκάλεσε έντονες συζητήσεις παγκοσμίως σχετικά με τα όρια της ιστορικής ακρίβειας στη μυθοπλασία.
Hamilton (Κινηματογραφημένο Μιούζικαλ – 2020)
Αν και ξεκίνησε ως θεατρικό του Μπρόντγουεϊ, η επίσημη κινηματογραφημένη εκδοχή του κυκλοφόρησε στο Disney+ γνωρίζοντας τεράστια επιτυχία. Ο δημιουργός Lin-Manuel Miranda επέλεξε συνειδητά μαύρους, λατίνους και ασιάτες ηθοποιούς για να υποδυθούν τους λευκούς “Πατέρες του Αμερικανικού Έθνους”.
- Alexander Hamilton: Τον βασικό ιδρυτή των ΗΠΑ υποδύεται ο ίδιος ο Miranda (με καταγωγή από το Πουέρτο Ρίκο).
- Aaron Burr: Τον τρίτο Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ υποδύεται ο μαύρος ηθοποιός Leslie Odom Jr.
- George Washington: Τον πρώτο Πρόεδρο των ΗΠΑ υποδύεται ο μαύρος ηθοποιός Chris Jackson.
Mary Queen of Scots (Μαίρη, η Βασίλισσα της Σκωτίας – 2018)
Σε αυτή την ιστορική ταινία με πρωταγωνίστριες τις Saoirse Ronan και Margot Robbie, ο Άγγλος διπλωμάτης και πολιτικός του 16ου αιώνα Sir Thomas Randolph (ο οποίος ήταν λευκός) ενσαρκώνεται από τον μαύρο ηθοποιό Adrian Lester.
The Odyssey
Ο διάσημος σκηνοθέτης Christopher Nolan, για τη νέα του πολυαναμενόμενη ταινία υπερπαραγωγή «The Odyssey» (Η Οδύσσεια), επέλεξε τη βραβευμένη με Όσκαρ μαύρη ηθοποιό Lupita Nyong’o (Λουπίτα Νιόνγκο) για να υποδυθεί διπλό ρόλο: την Ωραία Ελένη και την αδελφή της, Κλυταιμνήστρα. Ο Elon Musk αντέδρασε πολύ έντονα σε αυτή την επιλογή, εξαπολύοντας σφοδρή επίθεση κατά του Nolan και του Χόλιγουντ:
Ο Musk έγραψε χαρακτηριστικά στο Χ ότι «ο Chris Nolan έχασε την ακεραιότητά του» και ότι «βεβήλωσε την Οδύσσεια», θεωρώντας πως η επιλογή αυτή αλλοιώνει πλήρως το κλασικό έργο και τις περιγραφές του Ομήρου. Προσέβαλε βάναυσα τον ελληνικό λαό». Μάλιστα, έκανε μια σύγκριση λέγοντας ότι το να βάζεις μια μαύρη γυναίκα να παίξει έναν χαρακτήρα που παραδοσιακά περιγράφεται ως λευκός/ανοιχτόχρωμος σε ένα θεμελιώδες έργο της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, είναι το ίδιο λάθος με το να έβαζες έναν λευκό άνδρα να υποδυθεί τον Σάκα Ζούλου (τον θρυλικό ηγέτη των Ζούλου στην Αφρική).
Troy: Fall of a City (Τροία: Η Πτώση μιας Πόλης – 2018)
Στη σειρά του BBC και του Netflix που βασίζεται στην Ιλιάδα και τα ιστορικά/μυθολογικά πρόσωπα της αρχαιότητας, ομηρικοί ήρωες που παραδοσιακά απεικονίζονται ως λευκοί/Έλληνες δόθηκαν σε μαύρους ηθοποιούς. Συγκεκριμένα, τον Αχιλλέα υποδύθηκε ο David Gyasi και τον Πάτροκλο ο Lemogang Tsipa.
The Personal History of David Copperfield (2019)
Αν και πρόκειται για μεταφορά του λογοτεχνικού έργου του Charles Dickens και όχι για αυστηρά ιστορικό πρόσωπο, η ταινία αποτυπώνει την κοινωνία της βικτοριανής Αγγλίας. Ο σκηνοθέτης Armando Iannucci επέλεξε τον Dev Patel (ινδικής καταγωγής) για τον πρωταγωνιστικό ρόλο του David Copperfield, ενώ τον ιστορικά λευκό χαρακτήρα του δικηγόρου κ. Wickfield υποδύθηκε ο μαύρος ηθοποιός Benedict Wong.
The Little Mermaid (Η Μικρή Γοργόνα – 2023)
Η κλασική ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney (1989) με τη λευκή, κοκκινομάλλα Άριελ στο remake (2023) με live-action διασκευή, η Halle Bailey ανέλαβε τον ρόλο της Άριελ.
The Equalizer (2014)
Η ομώνυμη τηλεοπτική σειρά της δεκαετίας του ’80 με πρωταγωνιστή τον Edward Woodward μεταφέρθηκε κινηματογραφικά με τον Denzel Washington που υποδύθηκε τον Robert McCall (έναν ρόλο που κράτησε σε μια ολόκληρη τριλογία).
Annie (2014)
Το πασίγνωστο μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ και η ταινία του 1982 με την κοκκινομάλλα μικρή Άννι (Aileen Quinn) στην σύγχρονη μεταφορά του σε παραγωγή Will Smith και Jay-Z, με την Quvenzhané Wallis στον πρωταγωνιστικό ρόλο και τον Jamie Foxx στο πλευρό της.
The Karate Kid (2010)
Η εμβληματική ταινία του 1984 με τον Ralph Macchio ως Daniel LaRusso και η σύγχρονη μεταφορά της μεταφέρθη με τον Jaden Smith (γιο του Will Smith) να παίρνει τη θέση του μαθητή πολεμικών τεχνών δίπλα στον Jackie Chan.
I Am Legend
I Am Legend (Ζωντανός Θρύλος – 2007) Το Πρωτότυπο: Βασισμένο στο βιβλίο του Richard Matheson, είχε μεταφερθεί ξανά στον κινηματογράφο ως The Last Man on Earth (1964) με τον Vincent Price και ως The Omega Man (1971) με τον Charlton Heston και στις συγχρονες μεταφορές (2021 & 2025) ο μαύρος ηθοποιός Will Smith υποδύεται τον τελευταίο επιζώντα επιστήμονα σε μια μετα-αποκαλυπτική Νέα Υόρκη.
The Manchurian Candidate (Ο Άνθρωπος της Μαντζουρίας – 2004)
Το κλασικό πολιτικό θρίλερ του 1962 με πρωταγωνιστή τον Frank Sinatra και η σύγχρονη μεταφορά με τον Denzel Washington αναλαμβάνει τον ρόλο του ταγματάρχη Bennett Marco στη σύγχρονη εκδοχή του Jonathan Demme.
KOJAK
Κότζακ (Kojak στα Αγγλικά) ήταν αστυνομική τηλεοπτική σειρά στις ΗΠΑ που παρουσιάστηκε από το 1973 μέχρι το 1978 στο κανάλι CBS. Πρωταγωνιστής ήταν ο Τέλι Σαβάλας. η σύγχρονη μεταφορά με τον Ving Rhames παρουσιάστηκε από το 2005.
Julius Caesar
Συγκεκριμένα, είναι η αφίσα για την παραγωγή του σαιξπηρικού έργου «Ιούλιος Καίσαρας» (Julius Caesar) που ανέβασε το Nashville Shakespeare Festival στις ΗΠΑ, από τις 12 έως τις 29 Ιανουαρίου του 2012 (στο Troutt Theater του Belmont University). Στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Ιουλίου Καίσαρα βλέπουμε τον Eddie George. Είναι ακόμα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα «color-blind casting» στο θέατρο, όπου ένας μαύρος ηθοποιός ενσαρκώνει ένα από τα πιο γνωστά λευκά ιστορικά πρόσωπα της αρχαιότητας.
Η γνώση του χθες οδηγεί το σήμερα και προσανατολίζει το αύριο. Όποιος κατανοεί το ιστορικό και σύγχρονο γίγνεσθαι, ορίζει το μέλλον του.