- 2025.05.24
- Πέτρος Παράσχου
Ήδη από τον 16ο αιώνα, ένας από τους θεμελιωτές της σύγχρονης πολιτικής φιλοσοφίας στην Γαλλία, ο συγγραφέας και δικαστής Ετιέν ντε Λα Μποεσί, αναρωτιόταν στο «Περί Εθελοδουλείας» έργο του: «Πώς συμβαίνει αυτή η επίμονη προθυμία προς υποταγή να έχει τόσο βαθιά ριζώσει σ’ ένα έθνος, ώστε η ίδια η αγάπη για την ελευθερία να φαίνεται τώρα αφύσικη;» Το ίδιο ερώτημα πρέπει να απευθύνουμε αυτοκριτικά στους εαυτούς μας. Κι αυτό γιατί ο ίδιος στοχαστής μας θυμίζει ότι ένας τύραννος αντλεί την δύναμή του είτε κληρονομικώ δικαίω, είτε με τα όπλα, είτε μέσω της εκλογής του από το λαό!
Όταν λοιπόν η λαϊκή ετυμηγορία εξαντλείται με την αποχώρηση του πολίτη από το εκλογικό κέντρο, τότε η εξουσία νοιώθει ότι «δικαιούται» πλέον να διαχειρίζεται υπηκόους, ανθρώπους δηλαδή χωρίς ζήλο και θέληση για μάχη και αντίσταση. «Φτωχοί, εξαθλιωμένοι και χαζοί άνθρωποι, έθνη αποφασισμένα για την ίδια σας την δυστυχία και τυφλά στο δικό σας καλό! Αφήνεστε να στερείστε, μπροστά στα ίδια σας τα μάτια, το καλύτερο μέρος των εσόδων σας, τα χωράφια σας λεηλατούνται, τα σπίτια σας ληστεύονται, τα οικογενειακά σας κειμήλια αφαιρούνται».
Πέντε αιώνες μετά, δεν έχουν αλλάξει και πολλά. Οι μέθοδοι μπορεί να έχουν διαφοροποιηθεί, αλλά ο στόχος μένει ο ίδιος: Η επιβολή της λαϊκής δουλικότητας και η καταδυνάστευση της εθνικής ψυχής.
Πηγή : Η εθελοδουλεία ως βίωμα, απόσπασμα από άρθρο του Γιάννη Κουριαννίδη εδώ
Εκείνος που έτσι σας καταδυναστεύει έχει μόνο δύο μάτια, μόνο δύο χέρια, μόνο ένα σώμα, τίποτα παραπάνω από όσα διαθέτει και ο τελευταίος άνθρωπος ανάμεσα στους αμέτρητους που κατοικούν στις πόλεις σας.
Στην πραγματικότητα δεν έχει τίποτα παραπάνω για να σας καταστρέψει, από την εξουσία που εσείς του απονείματε.
Πού βρήκε αρκετά μάτια για να σας κατασκοπεύσει εάν δεν του τα δώσατε οι ίδιοι;
Πώς μπορεί να έχει τόσα πολλά χέρια για να σας χτυπά, εάν δεν τα δανείστηκε από εσάς;
Τα πόδια με τα οποία ποδοπατά τις πόλεις σας, πού τα βρήκε εάν δεν είναι τα δικά σας;
Πώς έχει οποιαδήποτε εξουσία πάνω σας, εκτός μέσα από εσάς;
Πώς θα τολμούσε να σας επιτεθεί εάν δεν είχε τη συνεργασία σας;
Tί θα μπορούσε να σας κάνει εάν εσείς οι ίδιοι δε συνεργούσατε με τον κλέφτη που σας ρημάζει, εάν δεν ήσασταν συμμέτοχοι με τον εγκληματία που σας σκοτώνει, εάν εσείς οι ίδιοι δεν προδίδατε τους εαυτούς σας;
Etienne De La Boetie, Πραγματεία Περί Εθελοδουλείας, μτφρ.: Παν. Καλαμαράς, εκδόσεις Πανοπτικόν. Πηγή “The Clown” εδώ
Ο Étienne de La Boétie (ή Estienne de La Boétie, όπως γραφόταν επίσης την εποχή του) ήταν ένας Γάλλος λόγιος, πολιτικός φιλόσοφος και φίλος του Michel de Montaigne. Είναι κυρίως γνωστός για το έργο του Discours de la servitude volontaire («Λόγος περί εκούσιας δουλείας»), ένα από τα πιο εντυπωσιακά πολιτικά κείμενα του 16ου αιώνα.
- Όνομα: Étienne (ή Estienne) de La Boétie
- Χρονολογία γέννησης: 1 Νοεμβρίου 1530
- Τόπος γέννησης: Σαρλαλά (Sarlat), Γαλλία
- Θάνατος: 18 Αυγούστου 1563, στο Μπορντό
- Επάγγελμα: Νομικός, συγγραφέας, πολιτικός φιλόσοφος
Ο La Boétie σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Ορλεάνης και σε ηλικία μόλις 22 ετών διορίστηκε δικαστής στο Parlement του Μπορντό — κάτι ασυνήθιστο για την εποχή, δείγμα της ευφυΐας και του κύρους του.
Έγινε στενός φίλος του Michel de Montaigne, ο οποίος τον τίμησε με συγκινητικά λόγια στα Δοκίμιά του. Η φιλία τους θεωρείται μία από τις πιο διάσημες της δυτικής φιλοσοφίας.
Το πιο γνωστό του έργο είναι ο Λόγος περί εκούσιας δουλείας — ένα επαναστατικό δοκίμιο που έγραψε όταν ήταν περίπου 18 ετών. Σε αυτό, ο La Boétie διερευνά το ερώτημα:
Γιατί οι άνθρωποι υποτάσσονται σε τυραννίες, ενώ είναι περισσότεροι από τον τύραννο;
Ο La Boétie υποστηρίζει ότι η τυραννία υπάρχει επειδή οι άνθρωποι τη δέχονται και συνεργούν σε αυτή. Η δύναμη του δυνάστη δεν είναι παρά η δύναμη που του παραχωρούν οι υπήκοοι.
Πρόκειται για ένα πρώιμο, σχεδόν προ-αναρχικό, έργο που επηρέασε στοχαστές όπως ο Ρουσσώ, ο Τολστόι και αναρχικούς όπως ο Kροπότκιν.
Η εξουσία βασίζεται στην συναίνεση των υπηκόων.
- Η εθελούσια δουλεία είναι ψυχολογικό και κοινωνικό φαινόμενο, όχι μόνο πολιτικό.
- Η ελευθερία είναι φυσική στον άνθρωπο – η υποταγή είναι επίκτητη.
Αν και πέθανε νέος (στα 32 του), η επιρροή του La Boétie υπήρξε διαχρονική. Το έργο του συνεχίζει να μελετάται στη σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία, ιδιαίτερα στους τομείς της ανυπακοής, της πολιτικής εξουσίας και της ελευθερίας.
Πηγή : ΑΙ