- 2026.09.02
- Ελευθερίου Χρήστος .
Το θεμελιώδες μειονέκτημα της Δημοκρατίας είναι ότι, για να λειτουργήσει εύρυθμα, προϋποθέτει ενημερωμένους και συνειδητοποιημένους πολίτες — ανθρώπους ικανούς να διακρίνουν την αλήθεια από το ψεύδος και να επιλέγουν τους κατάλληλους ηγέτες.
Επειδή αυτή η προϋπόθεση είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκπληρωθεί στην πράξη, τα δημοκρατικά πολιτεύματα εμφανίζουν συχνά αστάθεια και ευάλωτα σημεία. Παρά τις αδυναμίες της, όμως, η Δημοκρατία παραμένει η αστείρευτα καλύτερη επιλογή, καθώς η ιστορία διδάσκει ότι τα απολυταρχικά καθεστώτα ή οι κατ’ όνομα Δημοκρατίες συνοδεύονται σταθερά από βία, καταπίεση και διώξεις. Παραδείγματα τα Ισλαμικά Καθεστώτα, η Κίνα, η Τουρκία
Ακολουθεί μια καθηλωτική ανάλυση της Δημοκρατίας και των τρόπων με τους οποίους μπορεί να υπονομευθεί εκ των έσω. Μέσα από ένα κείμενο του 1905, περιγράφεται η σταδιακή αντικατάστασή της από μια παγκόσμια, μη δημοκρατική διακυβέρνηση. Πρόκειται για ένα έργο που αποκαλύπτει βαθιά γνώση της ανθρώπινης φύσης και προβληματίζει έντονα, καθώς οι υποθέσεις και τα επιχειρήματά του διακρίνονται από αφοπλιστική λογική και ρεαλισμό.
Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
1905
Πριν απ’ όλα πρέπει να παρατηρήσει κανείς ότι οι άνθρωποι που έχουν κακά ένστικτα είναι πολύ περισσότεροι από εκείνους που έχουν καλά. Γι’ αυτό το λόγο πετυχαίνει κανείς τα καλύτερα αποτελέσματα διοικώντας τους ανθρώπους με τη βία και τον τρόμο, και όχι με ακαδημαϊκές συζητήσεις. Κάθε άνθρωπος ποθεί την εξουσία, καθένας προσπαθεί να γίνει δικτάτορας αν μπορεί, και ταυτόχρονα λίγοι υπάρχουν που δεν είναι έτοιμοι να θυσιάσουν όλη την περιουσία των άλλων για να εξασφαλίσουν τη δική τους.
Τι συγκράτησε τα άγρια θηρία που ονομάζουμε ανθρώπους; Τι τους καθοδήγησε ως τώρα; Στην αρχή της κοινωνικής τάξης οι άνθρωποι υποτάχθηκαν στη κτηνώδη και τυφλή ισχύ, αργότερα στον νόμο, ο οποίος δεν είναι παρά η ίδια η ισχύς αλλά μεταμφιεσμένη. Συμπεραίνω από αυτό ότι, σύμφωνα με τον νόμο της φύσης, το δίκαιο βρίσκεται στην ισχύ.
Η πολιτική ελευθερία είναι μια ιδέα και όχι ένα πραγματικό πράγμα. Πρέπει να ξέρει κανείς να εφαρμόζει αυτή την ιδέα όταν έχει ανάγκη να παρασύρει τις λαϊκές μάζες στο κόμμα του μέσω του θελγήτρου μιας ιδέας, αν το κόμμα αυτό έχει θέσει ως σκοπό να καταστρέψει το άλλο κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία. Αυτό το πρόβλημα γίνεται εύκολο αν ο αντίπαλος κατέχει αυτή την εξουσία εξαιτίας της ιδέας της ελευθερίας, την οποία ονομάζουμε φιλελευθερισμό, και αν θυσιάζει μέρος της δύναμής του υπέρ αυτής της ιδέας. Και εδώ ακριβώς θα εμφανιστεί ο θρίαμβος της θεωρίας μας: Τα χαλαρωμένα ηνία της εξουσίας καταλαμβάνονται αμέσως, δυνάμει του νόμου της ζωής, από άλλα χέρια, διότι η τυφλή ισχύς του λαού δεν μπορεί να μείνει ούτε μία ημέρα χωρίς οδηγό, και διότι η νέα εξουσία δεν κάνει άλλο παρά να καταλαμβάνει τη θέση της προηγούμενης, που εξασθένησε (φθάρθηκε) μέσω του φιλελευθερισμού.
Στις ημέρες μας η δύναμη του χρυσού αντικατέστησε την εξουσία των φιλελεύθερων Κυβερνήσεων. Υπήρξε εποχή κατά την οποία κυβερνούσε η πίστη. Η ιδέα της ελευθερίας είναι ανεφάρμοστη, διότι κανείς δεν ξέρει να κάνει χρήση της με το πρέπον μέτρο. Αρκεί να αφήσει κανείς για κάποιο διάστημα τον λαό να αυτοκυβερνηθεί, για να μεταβληθεί αμέσως αυτή η αυτονομία σε αναρχία. Και τότε αναφύονται διχόνειες, οι οποίες μεταβάλλονται γρήγορα σε κοινωνικές διαμάχες, οι οποίες υποσκάπτουν και αφανίζουν τα Κράτη.
Αν ένα Κράτος εξαντλείται με διαμάχες και πολιτικές ταραχές ή με εμφύλιες έριδες, περιέρχεται στο έλεος των εξωτερικών εχθρών και μπορεί να θεωρείται ανιάτως χαμένο: είναι τότε στην εξουσία μας. Η κυριαρχία του κεφαλαίου, το οποίο είναι εντελώς στα χέρια μας, του εμφανίζεται ως σανίδα σωτηρίας, στην οποία εξαναγκάζεται θέλοντας και μη να στηριχτεί για να μην καταποντιστεί.
Εκείνον τον οποίο η φιλελεύθερη ψυχή του θα τον οδηγούσε στο να ονομάσει αυτούς τους συλλογισμούς ανήθικους, θα τον ρωτούσα: Αν κάθε Κράτος έχει δύο εχθρούς, και αν του επιτρέπεται να μεταχειριστεί εναντίον του εξωτερικού εχθρού, χωρίς αυτό να θεωρείται ανήθικο, όλα τα μαχητικά μέσα — όπως π.χ. το να μην του γνωστοποιήσει τα επιθετικά ή αμυντικά μέσα του, το να καταλάβει τη θέση του αιφνιδιαστικά τη νύχτα ή με ανώτερες δυνάμεις — γιατί αυτά τα ίδια μέτρα, όταν χρησιμοποιούνται εναντίον ενός χειρότερου εχθρού (του εσωτερικού), ο οποίος θα κατέστρεφε την κοινωνική τάξη και την ιδιοκτησία, θα αποκαλούνταν παράνομα και ανήθικα;
Ένα ισορροπημένο πνεύμα μπορεί να ελπίζει ότι θα οδηγήσει με επιτυχία τα πλήθη με συνετές προτροπές και με την πειθώ, όταν ο δρόμος είναι ανοιχτός στην αντιλογία, έστω και παράλογη, αρκεί μόνο αυτή να φαίνεται ελκυστική στον λαό, ο οποίος αντιλαμβάνεται τα πάντα επιπόλαια; Οι άνθρωποι, είτε προέρχονται από τον όχλο είτε όχι, οδηγούνται αποκλειστικά από τα μικρά πάθη τους, τις δεισιδαιμονίες τους, τα έθιμά τους, τις παραδόσεις τους και τις αισθηματικές θεωρίες τους: είναι δούλοι της διαίρεσης των κομμάτων, τα οποία αντιστέκονται ακόμα και στη λογικότερη συνεννόηση. Κάθε απόφαση του πλήθους εξαρτάται από μια τυχαία ή, τελικά, επιπόλαιη πλειοψηφία· ο λαός, αγνοώντας τα πολιτικά μυστικά, λαμβάνει παράλογες αποφάσεις· ένα είδος αναρχίας εξολοθρεύει την Κυβέρνηση.
Η πολιτική δεν έχει τίποτα κοινό με την ηθική. Η Κυβέρνηση που αφήνεται να οδηγείται από την ηθική δεν είναι πολιτική και επομένως η εξουσία της είναι εύθραυστη. Εκείνος που θέλει να επικρατήσει οφείλει να είναι και πανούργος και υποκριτής. Τα μεγάλα λαϊκά προτερήματα — η ειλικρίνεια και η τιμιότητα — είναι ελαττώματα στην πολιτική, διότι ανατρέπουν τους βασιλιάδες από τον θρόνο τους ευκολότερα από τον ισχυρότερο εχθρό. Τα προτερήματα αυτά οφείλουν να είναι προσόντα των χριστιανικών Βασιλείων· εμείς δεν οφείλουμε καθόλου να τα λαμβάνουμε ως οδηγούς.
Ο σκοπός μας είναι να κατέχουμε την ισχύ. Η λέξη «δίκαιο» είναι μια αφηρημένη ιδέα, την οποία τίποτα δεν δικαιολογεί. Η λέξη αυτή σημαίνει απλούστατα: «δώστε μου ό,τι θέλω για να μπορώ να αποδεικνύω με αυτόν τον τρόπο ότι είμαι ισχυρότερος από εσάς». Πού αρχίζει το δίκαιο και πού τελειώνει;
Σε ένα Κράτος του οποίου η εξουσία είναι κακώς οργανωμένη, του οποίου οι νόμοι και η Κυβέρνηση έφτασαν να είναι ίδιοι για όλους εξαιτίας των απειράριθμων δικαιωμάτων που δημιούργησε ο φιλελευθερισμός, βλέπω ότι μπορώ να επιτεθώ, δυνάμει του νόμου του ισχυρότερου, να βάλω χέρι στους νόμους, να ανατρέψω τα πάντα σε αυτό και να γίνω ο κύριος εκείνων που εγκατέλειψαν τα δικαιώματα τα οποία τους έδινε η ισχύς τους και τα οποία αρνήθηκαν εκούσια, φιλελεύθερα.
Λόγω της παρούσας αστάθειας όλων των εξουσιών, η δύναμή μας θα είναι διαρκέστερη από κάθε άλλη, διότι θα είναι ακατανίκητη μέχρι τη στιγμή που θα ριζώσει τόσο καλά, ώστε καμία πανουργία να μην μπορέσει ποτέ να την εξολοθρεύσει...
Από το παροδικό κακό που είμαστε τώρα υποχρεωμένοι να κάνουμε, θα γεννηθεί το καλό μιας ακλόνητης κυβέρνησης, η οποία θα αποκαταστήσει την κανονική λειτουργία του μηχανισμού της εθνικής ύπαρξης, που διαταράχθηκε από τον φιλελευθερισμό. Το αποτέλεσμα θα δικαιώσει τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν. Στα σχέδιά μας ας προσέξουμε λιγότερο το καλό και το ηθικό, και περισσότερο το αναγκαίο και το ωφέλιμο.
Έχουμε ενώπιόν μας ένα σχέδιο στο οποίο εκτίθεται με στρατηγικότατο τρόπο η γραμμή από την οποία δεν μπορούμε να απομακρυνθούμε χωρίς να διακινδυνεύσουμε να δούμε καταστρεμμένους τους αγώνες πολλών αιώνων.
Για να βρούμε τα μέσα που οδηγούν σε αυτόν τον σκοπό, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τη δειλία, την αστάθεια, την ασταθή συμπεριφορά του πλήθους, την ανικανότητά του να κατανοήσει και να εκτιμήσει τους όρους της ίδιας της ζωής του και της ευημερίας του. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η δύναμη του πλήθους είναι τυφλή και άφρων. Το πλήθος δεν λογικεύεται, ακούει δεξιά και αριστερά. Ο τυφλός δεν μπορεί, οδηγώντας έναν άλλο τυφλό, να μην τον οδηγήσει στον γκρεμό. Παρομοίως, οι άνθρωποι του πλήθους, αυτοί που προέρχονται από τον λαό, έστω και αν είναι προικισμένοι με εξαιρετική ευφυΐα, αν δεν καταλαβαίνουν από πολιτική, δεν μπορούν να έχουν την απαίτηση να οδηγούν το πλήθος χωρίς να καταστρέψουν ολόκληρο το έθνος.
Μόνο ένα άτομο, προετοιμασμένο από την παιδική του ηλικία για τη μοναρχία, μπορεί να γνωρίζει την πολιτική διάλεκτο και την πολιτική πραγματικότητα. Λαός αυτοδιοικούμενος, παραδείγματος χάριν, δηλαδή διοικούμενος μέσω των κυβερνητών που αναδεικνύονται από τον ίδιο, είναι προορισμένος να καταστραφεί από τις διαφωνίες των κομμάτων, τις οποίες διεγείρει η δίψα για εξουσία, και από τις ανωμαλίες και αυθαιρεσίες που προέρχονται από αυτό. Είναι δυνατόν στις λαϊκές μάζες να σκέφτονται ήρεμα, χωρίς εμφύλιες αντιζηλίες, να διευθύνουν τις υποθέσεις της χώρας, οι οποίες δεν μπορούν να συγχέονται με τα ατομικά συμφέροντα; Μπορούν να υπερασπιστούν τη χώρα εναντίον των εξωτερικών εχθρών; Αυτό είναι αδύνατον. Καθώς κατανέμεται σε τόσα κεφάλια όσα υπάρχουν στο πλήθος, χάνει την ενότητά του, γίνεται ακατανόητο και ανεφάρμοστο.
Μόνο ο μονάρχης μπορεί να επεξεργάζεται ευρέα και σαφή σχέδια, να δίνει σε κάθε πράγμα τη θέση του στον μηχανισμό της διοικητικής μηχανής. Συμπεραίνοντας λοιπόν λέμε ότι μια κυβέρνηση ωφέλιμη για τη χώρα και ικανή να επιτύχει αυτόν τον σκοπό που προτίθεται, οφείλει να συγκεντρώνεται στα χέρια ενός μόνο υπεύθυνου ατόμου. Χωρίς απολυταρχία δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός· αυτός δεν είναι έργο των μαζών, αλλά του οδηγού τους, όποιος κι αν είναι αυτός. Το πλήθος είναι βάρβαρο, δείχνοντας τη βαρβαρότητά του σε κάθε ευκαιρία. Μόλις το πλήθος πάρει στα χέρια του την ελευθερία, τη μετατρέπει γρήγορα σε αναρχία, η οποία είναι ο ύψιστος βαθμός της βαρβαρότητας.
Προσέξτε αυτά τα μεθυσμένα από το οινόπνευμα ζώα, που αποκτηνώθηκαν από την αλόγιστη πόση, το δικαίωμα της οποίας δόθηκε ταυτόχρονα με την ελευθερία. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να ξεπέσουν οι δικοί μας σε τέτοιο βαθμό… Οι χριστιανικοί λαοί αποκτηνώθηκαν από τα ισχυρά ποτά, η νεολαία τους αποβλακώθηκε από τις κλασικές σπουδές και από την πρόωρη ακολασία στην οποία την έχουν ωθήσει οι πράκτορές μας — οικοδιδάσκαλοι, υπηρέτες, παιδαγωγοί στα σπίτια των πλουσίων — οι υπάλληλοί μας αλλού, οι γυναίκες μας στους τόπους διασκέδασης των χριστιανών. Στον αριθμό των τελευταίων αυτών πρέπει να προσθέσουμε και τις λεγόμενες «γυναίκες του κόσμου», που μιμούνται εκούσια τις ακολασίες και τις ηδυπάθειές τους.
Το σύνθημά μας είναι η ισχύς και η υποκρισία. Μόνο η ισχύς μπορεί να θριαμβεύσει στην πολιτική, και προπάντων αν εμφωλεύει στα προσόντα που είναι αναγκαία στους πολιτευόμενους. Η βία οφείλει να είναι αρχή, η πανουργία και η υποκρισία κανόνας για τις κυβερνήσεις που δεν θέλουν να παραδώσουν το κύρος τους στα χέρια των πρακτόρων μιας νέας ισχύος. Αυτό το κακό είναι το μόνο μέσο για να επιτύχει κανείς τον σκοπό, δηλαδή το καλό. Γι’ αυτό δεν οφείλουμε να σταματάμε μπροστά στη διαφθορά, την απάτη και την προδοσία, οσάκις αυτές μπορούν να μας χρησιμεύσουν για την επιτυχία του σκοπού μας. Στην πολιτική πρέπει να ξέρουμε να παίρνουμε την ιδιοκτησία των άλλων χωρίς δισταγμό, εφόσον μπορούμε να πετύχουμε με αυτό το μέσο την υποταγή και την εξουσία.
Το Κράτος μας, σε αυτή την ειρηνική κατάκτηση, έχει το δικαίωμα να αντικαταστήσει τις φρικαλεότητες του πολέμου με καταδίκες σε θάνατο, λιγότερο ορατές και περισσότερο ωφέλιμες, αναγκαίες για τη διατήρηση εκείνου του τρόμου που κάνει τους λαούς να υπακούν τυφλά. Η άκρα αυστηρότητα, αλλά και άκαμπτη, είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας της ισχύος ενός Κράτους. Και δεν είναι λοιπόν μόνο όφελός μας, είναι καθήκον μας, για να πετύχουμε τη νίκη, να ακολουθούμε αυτό το πρόγραμμα της βίας και της υποκρισίας. Ένα τέτοιο δόγμα, βασισμένο σε υπολογισμό, είναι τόσο αποτελεσματικό όσο και τα μέσα που μεταχειρίζεται. Και θα θριαμβεύσουμε και θα υποδουλώσουμε όλες τις κυβερνήσεις στην υπέρτατη κυβέρνησή μας, όχι μόνο με αυτά τα μέσα, αλλά και με αυτό το ίδιο το δόγμα της αυστηρότητας. Θα αρκέσει να γνωρίζουν οι άνθρωποι ότι είμαστε άκαμπτοι, διότι έτσι σταματά κάθε ανυποταξία.
Εμείς είμαστε εκείνοι που πρώτοι ρίξαμε στον λαό τις λέξεις: «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότης», λέξεις που επαναλαμβάνονται τόσες φορές μετά από αυτό από ανόητους παπαγάλους, οι οποίοι, προσελκυόμενοι από παντού μέσω αυτού του δελεάσματος, δεν χρησιμοποιούνται για τίποτε άλλο παρά για να καταστρέψουν την ευημερία του κόσμου, την αληθινή ατομική ελευθερία, που άλλοτε προφυλασσόταν τόσο καλά εναντίον του εξαναγκασμού του όχλου. Άνθρωποι που θεωρούσαν τους εαυτούς τους ευτυχείς δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν καλά την κρυμμένη έννοια αυτών των λέξεων, δεν είδαν ότι οι λέξεις αυτές αντέφασκαν μεταξύ τους, δεν είδαν ότι δεν υπάρχει ισότητα στη φύση, ότι δεν μπορεί να υπάρχει ελευθερία, ότι αυτή η ίδια η φύση συνέστησε την ανισότητα των πνευμάτων, των χαρακτήρων και των διανοιών, τα οποία είναι τόσο ισχυρά υποτεταγμένα στους νόμους της· οι άνθρωποι αυτοί δεν κατάλαβαν ότι το πλήθος είναι δύναμη τυφλή, ότι αυτοί που εκλέγει για να το κυβερνήσουν δεν είναι λιγότερο τυφλοί από το ίδιο, ότι ο μεμυημένος, έστω και ηλίθιος, μπορεί να κυβερνήσει, ενώ το πλήθος των μη μεμυημένων, έστω και ευφυών, δεν καταλαβαίνει τίποτα από πολιτική. Όλες αυτές οι θεωρίες δεν ήρθαν στο μυαλό των Χριστιανών· εντούτοις σε αυτές στηριζόταν η αρχή της δυναστικής Κυβέρνησης· ο πατέρας μεταβίβαζε στον γιο του τα μυστικά της πολιτικής, άγνωστα σε όσους δεν ήταν μέλη της βασιλεύουσας οικογένειας, για να μην μπορεί κανείς να προδώσει το μυστικό. Αργότερα η έννοια της κληρονομικής μεταβίβασης των αληθινών αρχών της πολιτικής χάθηκε· η επιτυχία του έργου μας αυξήθηκε εξαιτίας αυτού.
Στον κόσμο όμως οι λέξεις «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότης» έφεραν στις τάξεις μας, μέσω της μεσολάβησης των αφοσιωμένων πρακτόρων μας, ολόκληρες λεγεώνες ανθρώπων που ύψωναν με ενθουσιασμό τις σημαίες μας. Και όμως οι λέξεις αυτές κατέστρεφαν την ευημερία όλων των μη Ιουδαίων, καταστρέφοντας όλα τα θεμέλια των Κρατών τους. Θα δείτε παρακάτω ότι αυτό χρησίμευσε στον θρίαμβό μας. Αυτό μας έδωσε μεταξύ άλλων τη δυνατότητα να πετύχουμε το σπουδαιότερο: να καταργήσουμε τα προνόμια και αυτή την ίδια την ουσία της αριστοκρατίας των Χριστιανών και το μόνο μέσο άμυνας που μπορούσαν να έχουν εναντίον μας οι Λαοί και τα Έθνη. Πάνω στα ερείπια της κληρονομικής και της φυσικής αριστοκρατίας ανεγείραμε τη διανοητική και οικονομολογική αριστοκρατία μας. Λάβαμε ως κριτήριο αυτής της νέας αριστοκρατίας τον πλούτο, ο οποίος εξαρτάται από εμάς, και την επιστήμη, η οποία διευθύνεται από τους σοφούς μας.
Ο θρίαμβός μας διευκολύνθηκε επίσης από το γεγονός ότι, στις σχέσεις μας με τους ανθρώπους που έχουμε ανάγκη, μπορέσαμε πάντα να αγγίξουμε τις πιο ευαίσθητες χορδές του ανθρώπινου πνεύματος: τον υπολογισμό, την απληστία, το ακόρεστο των υλικών αναγκών του ανθρώπου· κάθε μία από αυτές τις ανθρώπινες αδυναμίες, λαμβανόμενη ξεχωριστά, είναι ικανή να καταπνίξει το πνεύμα της πρωτοβουλίας, θέτοντας τη θέληση των ανθρώπων στη διάθεση εκείνου που αγοράζει τη δραστηριότητά τους.
Η αφηρημένη ιδέα της ελευθερίας έδωσε τη δυνατότητα να κάνει κανείς τα πλήθη να πιστεύουν ότι η κυβέρνηση δεν είναι παρά διαχειριστής του ιδιοκτήτη της χώρας, δηλαδή του Λαού, και ότι μπορεί κανείς να την αλλάξει όπως αλλάζει το πουκάμισό του.
«Великое в малом и Антихрист, как близкая политическая возможность» – «Το Μέγα εν τω Μικρώ και ο Αντίχριστος ως εγγύς πολιτική δυνατότητα». 1905
ΚΙΝΑ
Πολλοί, προσκείμενοι στην Νέα Τάξη Πραγμάτων, θεωρούν την Κίνα ως παράδειγμα πολιτεύματος που έχει πολλά κοινά σημεία με την Παγκόσμια Κυβέρνηση που σχεδιάζεται εδώ και χρόνια.
Η Κίνα είναι τυπικά σοσιαλιστική δημοκρατία, αλλά στην πράξη πρόκειται για μονοκομματικό, αυταρχικό πολιτικό σύστημα, στο οποίο κυριαρχεί το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ).
Βασικά χαρακτηριστικά
Το ΚΚΚ είναι το κέντρο της πολιτικής εξουσίας. Υπάρχουν και άλλα μικρότερα κόμματα, αλλά δεν λειτουργούν ως ανεξάρτητη αντιπολίτευση και συμμετέχουν στο πολιτικό σύστημα υπό την ηγεσία του ΚΚΚ.
Ο ανώτατος πολιτικός ηγέτης είναι ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΚ, σήμερα ο Xi Jinping. Παράλληλα είναι Πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και Πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, συγκεντρώνοντας έτσι πολύ σημαντικές εξουσίες. Υπάρχουν εκλογές, κυρίως σε τοπικό επίπεδο, αλλά δεν υπάρχει ανταγωνιστική εναλλαγή κυβερνήσεων μέσω ελεύθερων πολυκομματικών εθνικών εκλογών, όπως στις φιλελεύθερες δημοκρατίες.
Το Εθνικό Λαϊκό Κογκρέσο είναι τυπικά το ανώτατο κρατικό όργανο και εκλέγει τον Πρόεδρο και άλλα ανώτατα όργανα. Στην πράξη, όμως, οι βασικές πολιτικές αποφάσεις καθορίζονται από την ηγεσία του ΚΚΚ.
Τα δικαστήρια αποτελούν μέρος του κρατικού συστήματος και δεν διαθέτουν την ίδια θεσμική ανεξαρτησία από την πολιτική εξουσία που χαρακτηρίζει τις φιλελεύθερες δημοκρατίες.
Υπάρχει ισχυρός κρατικός έλεγχος στα μέσα ενημέρωσης και εκτεταμένη λογοκρισία στο διαδίκτυο.
Η Κίνα συνδυάζει κρατικό έλεγχο στρατηγικών τομέων με μια πολύ μεγάλη αγορά ιδιωτικών επιχειρήσεων. Γι’ αυτό συχνά περιγράφεται ως «σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς».
Η θανατική ποινή εξακολουθεί να ισχύει και να εφαρμόζεται στην Κίνα. Προβλέπεται για ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα, κυρίως ανθρωποκτονίες, ορισμένες μορφές διακίνησης ναρκωτικών, σοβαρά εγκλήματα κατά της κρατικής ασφάλειας και ορισμένες άλλες βαριές κατηγορίες. Η Κίνα θεωρείται ότι πραγματοποιεί πολύ μεγάλο αριθμό εκτελέσεων, αλλά ο ακριβής αριθμός είναι κρατικό απόρρητο, επομένως δεν υπάρχει αξιόπιστος δημόσιος ετήσιος αριθμός. Υπάρχει επίσης η «θανατική ποινή με διετή αναστολή». Εάν ο καταδικασμένος δεν διαπράξει νέο σοβαρό έγκλημα κατά τη διάρκεια των δύο ετών, η ποινή συνήθως μετατρέπεται σε ισόβια ή σε πολυετή κάθειρξη. Οι εκτελέσεις πραγματοποιούνται κυρίως με θανατηφόρα ένεση ή πυροβολισμό.
Η διαφθορά αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως παραβίαση του νόμου αλλά και ως παραβίαση της κομματικής πειθαρχίας. Το ΚΚΚ διαθέτει δικούς του μηχανισμούς ελέγχου και πειθαρχίας, οι οποίοι μπορούν να ερευνήσουν ακόμη και πολύ υψηλόβαθμα στελέχη. Αυτό έχει οδηγήσει σε δίωξη πολλών πολύ υψηλόβαθμων αξιωματούχων, ακόμη και σε επίπεδο υπουργών και μελών κορυφαίων κομματικών οργάνων. Μόνο το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της κινεζικής CCDI, 983.000 άτομα τιμωρήθηκαν πειθαρχικά, ενώ 115 ανώτατοι αξιωματούχοι επαρχιακού ή υπουργικού επιπέδου τέθηκαν υπό έρευνα.
Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά από μια δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία: οι βασικοί μηχανισμοί καταπολέμησης της διαφθοράς βρίσκονται μέσα στο ίδιο πολιτικό σύστημα που ελέγχεται από το ΚΚΚ. Επομένως, η εκστρατεία είναι πολύ ισχυρή, αλλά δεν αποτελεί ανεξάρτητο σύστημα ελέγχου της κυβέρνησης από μια πολιτικά ανεξάρτητη αντιπολίτευση.
Αυτό είναι ένα από τα ενδιαφέροντα παράδοξα της Κίνας: ένα μονοκομματικό καθεστώς μπορεί να επιβάλλει πολύ αυστηρές ποινές στους διεφθαρμένους αξιωματούχους του, χωρίς όμως να διαθέτει τον ίδιο τύπο θεσμικών πολιτικών ελέγχων που υπάρχει στις πολυκομματικές δημοκρατίες.
Ένα χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα είναι ο Luo Yulin, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος της κρατικής εποπτείας μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων. Το 2025 καταδικάστηκε για δωροληψία και χρηματιστηριακές παραβάσεις σε θανατική ποινή με διετή αναστολή, η οποία προβλέπεται να μετατραπεί σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης υπό όρους. Είχε δεχθεί παράνομα οφέλη ύψους άνω των 220 εκατ. γιουάν (28,2 εκατομμύρια ευρώ).
Διαδηλώσεις. Στην Κίνα μπορεί να υπάρχει κοινωνική διαμαρτυρία, LGBT κοινότητα, ΜΚΟ και ακόμη και άνθρωποι με αναρχικές ή αντικυβερνητικές ιδέες. Αυτό που ουσιαστικά δεν επιτρέπεται είναι η ανεξάρτητη οργανωμένη πολιτική δράση που αμφισβητεί την ηγεμονία του ΚΚΚ.
25 Αυγούστου 2026, Κινέζος καλλιτέχνης, ο Gao Zhen, καταδικάστηκε σε 3 χρόνια φυλάκιση για έργα που σατίριζαν τον Μάο Τσε Τουνγκ. Είχε συλληφθεί το 2024 κατά την επίσκεψή του στην Κίνα. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Χονγκ Κονγκ: δύο ακτιβιστές της δημοκρατίας καταδικάστηκαν μόλις στις 21 Αυγούστου 2026 για «υποκίνηση ανατροπής», επειδή συμμετείχαν σε πολιτική δραστηριότητα και υποστήριζαν τον τερματισμό της μονοκομματικής διακυβέρνησης. Αντιμετωπίζουν ποινή έως 10 χρόνια φυλάκισης.
Με απλά λόγια:
«Μου χρωστάει το εργοστάσιο τον μισθό μου» → μπορεί να γίνει διαμαρτυρία.
«Θέλουμε ελεύθερες εκλογές και τέλος στο μονοκομματικό καθεστώς» → μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ζήτημα κρατικής ασφάλειας. Και αυτή είναι μια από τις βασικές διαφορές ανάμεσα στο κινεζικό μονοκομματικό σύστημα και σε μια φιλελεύθερη πολυκομματική δημοκρατία.
Το χθες φωτίζει το σήμερα και χαράζει την πορεία για το αύριο. Όποιος κατανοεί το χθες και το σήμερα, ορίζει ο ίδιος τη μοίρα του.